Wspólnota najczęściej przedstawia się jako coś, co już istnieje: ma swoją historię, język, pamięć, swoich i obcych. Rzadziej pytamy o pracę, dzięki której ten obraz zaczyna wyglądać na oczywisty. Co trzeba zrobić z niejednorodnością przeszłości, żeby po czasie dało się ją opowiedzieć jako historię jednego „my”? Kto w tej historii może mówić własnym głosem?
Z Pawłem Bukowcem, Agnieszką Caban i Małgorzatą Wosińską porozmawiamy o tym, jak powstają mity, co dzieje się z różnicą, gdy przestaje być wygodna albo czytelna, i gdzie zaczyna się odpowiedzialność, która nie zależy już od chwilowego zrywu, bliskości czy poczucia podobieństwa.
Informacje organizacyjne:
Kiedy? 10.10.2026 r. godz. 16.30-17.45
Gdzie? Sala Młyńska, I piętro w Młynach Rothera
Dla kogo? dla wszystkich zainteresowanych
Cena: bezpłatnie
Zapisy: wstęp wolny
O gościach:
Agnieszka Caban – kulturoznawczyni, doktorantka Uniwersytetu Warszawskiego w Szkole Doktorskiej Nauk o Kulturze i Religii, aktywistka społeczna, badaczka zajmująca się tematyką antropologii kulturowej, rasy i rasizmu, antydyskryminacji, kultury mniejszości etnicznych, relacji międzykulturowych. Jej praca naukowa koncentruje się na doświadczeniach społeczności romskich, studiami nad pamięcią, tematyką Holokaustu, antropologią śmierci, mechanizmach wykluczenia oraz edukacji antydyskryminacyjnej. Obserwatorka praw człowieka dla organizacji OBWE, trenerka i wykładowczyni prowadząca szkolenia z zakresu komunikacji międzykulturowej, przeciwdziałania rasizmowi i dezinformacji oraz wzmacniania społeczności doświadczających dyskryminacji. Prezeska Fundacji Dom na Pograniczu, była wiceprezeska Radomskiego Stowarzyszenia Romów „Romano Waśt” oraz była kierowniczka Muzeum Dialogu Kultur w Muzeum Narodowym w Kielcach. Autorka i redaktorka publikacji naukowych, popularnonaukowych i raportów. Laureatka Nagrody im. Heleny Radlińskiej w 2014, stypendystka programu IVLP Civic Education rządu USA w 2018, stypendystka w ramach programu badawczego w Czech Academy of Sciences w Pradze w 2025.
dr Małgorzata Wosińska – antropolożka ludobójstwa, psychotraumatolożka, badaczka i superwizorka. Wykłada na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego; przez wiele lat związana była także z programem NOHA UW (Master in Humanitarian Action). Zajmuje się porównawczymi studiami nad ludobójstwami, doświadczeniami traumy i pamięcią po przemocy zbiorowej oraz etyką badań prowadzonych w kontekstach wojny. Prowadziła wieloletnie badania terenowe w Rwandzie i regionie Wielkich Jezior Afrykańskich. Obecnie zajmuje się dokumentowaniem i analizą przemocy wojennej w Ukrainie, m.in. w ramach Laboratorium Lemkina – wspólnej inicjatywy Centrum Mieroszewskiego i Instytutu Pileckiego. Prowadzi również superwizję zespołów badawczych i humanitarnych pracujących w warunkach wysokiego obciążenia emocjonalnego. W swojej pracy odwołuje się do perspektyw postkolonialnych i dekolonialnych. W latach 2018–2020 odpowiadała za współpracę międzynarodową i dyplomację kulturalną w Żydowskim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma. Autorka ponad 35 publikacji naukowych. Regularnie komentuje problematykę ludobójstw, wojny, traumy i pamięci w debacie publicznej, m.in. w „Raporcie o stanie świata Dariusza Rosiaka”.
dr hab. Paweł Bukowiec – literaturoznawca, profesor w Katedrze Kultury Literackiej Pogranicza UJ. Autor książek Dwujęzyczne początki nowoczesnej literatury litewskiej. Rzecz z pogranicza polonistyki (2008), Metronom: O jednostkowości poezji „nazbyt” rytmicznej (2015), Różnice w druku. Studium z dziejów wielojęzycznej kultury literackiej na XIX-wiecznej Litwie (2017).
Prowadząca:
Mila Burchart – Tłumaczy słowa, historie i języki z Europy Środkowo-Wschodniej. Najczęściej trafia tam, gdzie przecinają się pamięci, migracje i współczesne doświadczenia różnicy. Współtworzyła Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Sirenos”, Festiwal Kultury Dzukii „Čiulba ulba” i „Videogramos”, a od 2023 roku także Bydgoskie Dni Projektowe. Prowadziła kwerendy do historycznych wystaw narracyjnych przygotowywanych m.in. przez Muzeum Uchodźców Żydowskich w Szanghaju, Centrum Dokumentacji i Kultury Romów i Sinti w Heidelbergu oraz Południowoafrykańskie Muzeum Żydowskie w Kapsztadzie. Współpracuje z Ośrodkiem Mediów dla Zagranicy TVP, realizując materiały poświęcone mniejszościom narodowym i etnicznym, niepełnosprawności, prawom człowieka oraz historii pograniczy państw bałtyckich. Od dekady pracuje z historią mówioną, m.in. w Muzeum Żydowskim im. Gaona w Wilnie, przy Archiwum Pamięci Litewskich Romów „Džinas i ripiras”, Archiwum Historii Mówionej Centrum Badań Holokaustu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tworzy rozwiązania z zakresu dostępności dla bałtyckich instytucji kultury, miejsc pamięci i organizacji społecznych. Jest autorką raportów dla Latvijas Universitāte dotyczących użytkowania języka prostego i języka migowego. Była stypendystką estońskiego Ministerstwa Edukacji i Badań oraz Żydowskiego Instytutu Naukowego YIVO. Od 2021 roku związana z działem programowym Młynów Rothera, od 2023 – z ISNS UW. Studiowała literaturę porównawczą i historię na uniwersytetach w Krakowie, Wiedniu, Wilnie i Tartu.
Dostępność:
– Wydarzenie odbywa się w sali, do której można dotrzeć przy użyciu windy.
– W punkcie informacyjnym dostępna jest pętla indukcyjna, karty komunikacji i usługa migam.pl.
– W punkcie informacyjnym możesz wypożyczyć wózek inwalidzki.
– W punkcie informacyjnym możesz wypożyczyć słuchawki wyciszające.
– Podczas wydarzenia będą występować głośne dźwięki.
– Wydarzenie odbywa się w zaciemnionej sali.
– W pobliżu znajduje się pokój wyciszenia.
– Sprawdź więcej informacji o dostępności Młynów, w tym o ułatwieniach i utrudnieniach dla osób z niepełnosprawnościami na stronie: https://mlynyrothera.pl/dostepnosc/